Subtitel: Een journalistieke zoektocht naar de cultus rond influencer Bentinho Massaro en de schaduwzijde van moderne spiritualiteit
"…The first effect of not believing in God is to believe in anything…", aldus Émile Cammaerts, de biograaf van de Engelse schrijver en letterkundige Chesterton (zie mijn vorige blog). "…We leven in de gouden eeuw van de goeroes…", zegt de Amerikaanse schrijver en theoloog Tara Isabella Burton. "…Het internet is een spirituele marktplaats geworden waar iedereen iets probeert te verkopen dat tot spirituele vervulling kan leiden…". In haar boek "Strange Rites: New Religions for a Godless World" (2020) spreekt Burton over’ the Remixed’: "…mensen die geloof niet zozeer afwijzen, maar het 'remixen' door hun eigen religie samen te stellen, zoals een dj een bestaand nummer met allerlei toegevoegde elementen in een volledig nieuw jasje kan steken. Volgens Burton verlangen de Remixed naar dezelfde dingen waar mensen altijd al naar verlangd hebben: 'een gevoel van betekenis, een gemeenschap om hun ervaringen mee te delen en rituelen om de kracht van die ervaringen een plaats te geven in het dagelijks leven'…". Iedereen met een smartphone of laptop kan socialmedia-accounts aanmaken, een YouTube-kanaal starten en zijn of haar ideeën verspreiden om anderen te inspireren én daar geld mee te verdienen. In “In de greep van de goeroe” onderzoekt Ivo van Woerden (1979), freelance onderzoeksjournalist, hoe iemand onder invloed kan raken van een ander. Door de vaak bizarre gebeurtenissen rond cultleider Bentinho Massaro (Amsterdam, 1988) te ontrafelen, probeert hij bredere vragen te beantwoorden. Wanneer wordt een groep een sekte? Waardoor veranderen bepaalde goeroes in sekteleiders? Zetten zij het geloof dat zij propageren in om te helpen of om te manipuleren? Drie voormalige volgers van Massaro verbraken hun zwijgcontract en lieten zich interviewen. Zij waarschuwen voor seksuele, financiële en psychologische mishandeling.
De vondst van Brent
Het boek begint met de vondst van het lichaam van Brent, een labiele deelnemer aan een retraite die zelfmoord heeft gepleegd door van de Midgleybrug, net buiten Sedona (Arizona), het ravijn in te springen. In Sedona heeft zich een uit Nederland afkomstige spiritueel leraar gevestigd om bijeenkomsten te organiseren in het Creative Life Center. Het is zaterdag 9 december 2017. Vervolgens is het boek verdeeld in zeven hoofdstukken, of beter gezegd zeven 'dimensies', alsof de lezer wordt opgetrokken naar de 'zevende hemel'.
Jetsettend over de wereld
In maart 2021 begint Ivo van Woerden aan zijn onderzoek naar de spirituele influencer Bentinho Massaro. Volgens diens website is zijn leer ‘mindblowing’, ‘extraordinary’ en ‘cutting-edge’. “… Hij bood ‘de essentie van alle grote spirituele paden’ aan door ‘de nadruk te leggen op wat werkt en te negeren wat niet werkt’. Door zijn leer toe te passen en de meditaties te volgen, zou je ‘snel een directe ervaring opdoen van je Tijdloze Eeuwige Zelf’. Dat noemde hij ‘totale vrijheid’. En je zou ook je ‘levensdoel’ vinden …”. Hij heeft één miljoen volgers en reist al jetsettend de wereld over om zijn visie aan de man te brengen via cursussen en privéretraites op tropische locaties, die soms wel 10.000 dollar kosten. Afbeeldingen tonen hem in een driedelig pak, een sigaar rokend, met een glas whisky in de hand en omringd door mooie vrouwen. Dan weet je eigenlijk al genoeg, zou ik zeggen. Van Woerden bekijkt eindeloos YouTube-video’s van Massaro, luistert naar zijn podcasts en leest zijn boeken. “… Het ging over verschillende dimensies waarin je kon verblijven, parallelle werelden, tijdreizen, een superheld zijn en je gedroomde leven manifesteren …”. Hij zoekt via sociale media contact met Massaro, maar diens woordvoerder zegt geen vertrouwen te hebben in journalisten. Wat er wél gebeurt, is dat voormalige aanhangers een boekje over Massaro opendoen, omdat de communicatie openbaar is. Wanneer Van Woerden een artikel schrijft dat op 25 februari 2022 in de Volkskrant verschijnt, volgen nog meer reacties.
Immediatist
Massaro blijkt de zoon te zijn van ouders die zich diep in de New Age-wereld bewegen. Ze houden zich onder andere bezig met de Silva Mind Control Method. Op zijn vijftiende leest Massaro boeken van Eckhart Tolle en de Indiase yogi Patanjali. Vervolgens stort hij zich op neurolinguïstisch programmeren (NLP), Emotional Freedom Techniques, reiki, meditatie, zelfhypnose en yoga. In 2008 vertrekt hij met een vriendin naar India. Volgens hem brengen de leraren die hij daar tegenkomt hem echter verder van zichzelf af, in plaats van dat ze hem meer antwoorden geven. Met andere woorden: hij heeft hen helemaal niet nodig, omdat hij veel verder op het pad van de verlichting is dan zij. Godsdienstwetenschapper Arthur Versluis schaart Massaro dan ook onder de 'immediatists', een nieuw religieus fenomeen van mensen die niet meer een leven lang willen studeren of mediteren om uiteindelijk spiritueel verlicht te raken. "… Ze kunnen worden gezien als het religieuze antwoord op de consumptiemaatschappij, waarin de nadruk ligt op onmiddellijke behoeftebevrediging, waarbij 'instant verlichting zonder veel werk' het product is dat wordt verkocht …".
Dimensie 1 – Verlichting in India
Na de coronacrisis reist Van Woerden zelf af naar India, de bakermat van de hedendaagse spiritualiteit, om de heilige graal van de 'verlichting' te onderzoeken: "… Wie spiritueel verlicht is geraakt, zou het aardse overstijgen en loskomen van zijn of haar problemen …". Met spirituele verlichting doe je het licht in jezelf aan, aldus de swami's die hij daar ontmoet. Hij is echter een gewaarschuwd man. Uit de reisgids “The Lonely Planet India” (editie 2019): "… Wees je ervan bewust dat veel goeroes recentelijk zijn beschuldigd van het uitbuiten van hun volgers, financieel of seksueel. Check altijd de reputatie van een ashram waar je naartoe wilt gaan". Verder waarschuwt de gids: "Wees op je hoede als je vrienden maakt met sadhoes (een sadhoe is een volledig aan een spiritueel pad gewijde hindoe die zichzelf alles ontzegt voor het geloof en bijvoorbeeld in kleermakerszit aan de oever van de Ganges te vinden is). Hoewel sommigen een waarachtig spiritueel pad volgen, werden de oranje gewaden al sinds de middeleeuwen ook gebruikt als vermomming door mensen die op de vlucht waren voor de wet. Mensen zijn beroofd en erger …". In India kan iedereen goeroe worden; het hangt af van je overtuigingskracht en gedrevenheid of je succes zult hebben: "… Terwijl ik terugliep naar mijn hotel, lachten de gezichten van allerhande goeroes die hun diensten aanboden mij vanaf de aanplakbiljetten op de muren van Rishikesh toe. Ze zagen er allemaal hetzelfde uit: woest haar, een baard, rode of witte kleding, een rode stip op het voorhoofd en een lach om de mond …". Van Woerden reist naar de ashram van goeroe en wijsgeer Ramana Maharshi, die hem enig soelaas biedt. Het ontplooien van innerlijke blijdschap is de weg naar spirituele verlichting, wordt hem verteld. "… Het ligt verscholen achter het ego, achter de gedachtestroom, de rede, die we 'ik' zijn gaan noemen omdat we ons ermee zijn gaan identificeren …". Als het verlangen naar uitwendig geluk afneemt, heb je steeds minder nodig: "… Dan is het rustig versmolten zijn met je diepste wezen meer dan genoeg …". Voor het eerst begrijpt Van Woerden dat de focus op de stilte achter je gedachten een aantrekkelijk alternatief kan zijn voor het volgen van een goeroe, vooral door mensen in een kwetsbare situatie. Maar wat voor leven houd je over als je afdaalt in jezelf en je je daardoor onttrekt aan de dagelijkse realiteit? Is dat geen vlucht in plaats van een oplossing? Is zo'n leven wel houdbaar? Is het wel echt?
Dimensie 2 – Een respijtperiode in Asheville
Massaro heeft zoveel succes met zijn YouTubevideo’s dat hij uitnodigingen krijgt voor lezingen in het buitenland. Hij bemachtigt een visum van een jaar voor de Verenigde Staten en strijkt neer in Asheville, de perfecte uitvalsbasis voor spirituele ondernemers. Het ligt volgens een helderziende namelijk in het midden van 24 ‘vortexen’, plaatsen waar bijzondere energie de aarde in of uit komt. Van Woerden spreekt een paar deelnemers die Massaro in Asheville mee hebben gemaakt. Iemand vertelt over een twee uur durende sessie waarin Massaro uitlegt hoe je jezelf kan resetten door ‘het broodkruimelspoor van opwinding’ te volgen: aandacht te besteden aan de dingen waar je blij van wordt. Ik zie niet wat daar anders aan is dan wat Hartmut Rosa verstaat onder het begrip ‘resonantie’ in zijn essay “Democratie vraagt om religie”. Popidool Ash Ruiz vindt Massaro op zijn pad na een overrompelende piek-ervaring bij de Peruaanse Inca-ruïnes van Machu Picchu (zie ook: “De sjamaan en ik” van Willemijn Dicke). De roes van beroemdheid noemt hij een ‘energetische cocaïne’: “… een verslavende drug die je gek kan maken en je het idee kan geven dat je ook echt zo geweldig bent als al die fans zeggen…”. Hij is op zoek naar de ‘verbondenheid die onder de realiteit verscholen ligt’. Hij maakte allerlei spirituele leraren mee en deed de ervaring op dat sommigen ineens doorslaan waardoor ze hun leerlingen juist schade berokkenen. “… Is er een glijdende schaal waar je, misschien wel onbedoeld, op terecht kunt komen?. Volgens Ash is er een ‘grace period’, een ‘respijtperiode’, waarin iemand helder verbonden is met wat Ash ‘de bron’ noemt. ‘Daarna kan er iets insluipen wat die energie vertroebelt,’ zegt Ash. ‘Zoals het ego dat bijvoorbeeld bedenkt hoe er van die krachtbron ‘iets’ gemaakt kan worden: kan het ergens toe dienen, kan het geld opleveren, kan ‘ik’ ermee verleiden, charmeren, manipuleren?’ Dan staat volgens Ash de helderheid van de bron op het spel…”.
De Bijbel en het ware zelf
Dat is wel iets om over na te denken. In de Bijbel wordt God ook ‘de levensbron’ genoemd. Zie Jung, die het ‘Zelf’ — waar Massaro het ook steeds over heeft — ‘het vat van het goddelijke’ noemt. Volgens de Bijbel heeft iedereen een ingeboren ‘godsbesef’. De apostel Johannes omschrijft Jezus als ‘het ware licht, dat ieder mens verlicht’. Even verder zegt hij dat de mensen meer van de duisternis houden dan van het licht. Dat wij in onze kern iets van Gods licht kunnen gewaarworden, geloof ik daarom zeker. Wat wij daar vervolgens mee doen, is heel wat anders. Massaro propageert dat wij zélf goddelijk zijn: jij bent je eigen goeroe. In de christelijke traditie wordt deze geestelijke kern aangeduid met allerlei omschrijvingen en synoniemen: hart, ziel, geest, midden, centrum, godsvonk, zon, parel, graankorrel, roos. Het is de plek waar contact gemaakt wordt met de ‘Gans Andere’; waar een ‘afglans van het goddelijke’ huist. Daarom kan de Franse schrijver Éric-Emmanuel Schmitt in zijn roman “Het evangelie van Pilatus” een kind ook laten zeggen: “… Mama, diep in mezelf vind ik niet mezelf …”. In de Bijbel worden gelovigen wel omschreven als ‘schapen’ en Jezus als de ‘herder’. Zou de ‘stal’ van de ‘schapen’ in Johannes 10 een voorstelling kunnen zijn van deze kern? In de tijd van de Bijbel sliepen schapen ’s nachts in een omheinde ruimte. Dit was de stal. Er was één opening of poort. De herder ging zelf in die opening liggen. Zo beschermde hij de schapen tegen wilde dieren. De herder was als het ware de deur. De tekst noemt degenen die niet via de deur naar binnen gaan, maar over de muur klimmen, ‘dieven en moordenaars’. Massaro heeft het, in plaats van over ‘het ware Zelf’, net zo makkelijk over ‘het ware Ik’: een soort superego. Volgens Jung is er echter een verschil tussen het ‘Ik’ en het ‘Zelf’: “… Ik zie steeds weer dat het individuatieproces verwisseld wordt met de bewustwording van het Ik en daarmee met het Zelf wordt geïdentificeerd. Dit veroorzaakt natuurlijk een heilloze begripsverwarring. Want daarmee wordt de individuatie enkel tot egocentriciteit en auto-erotiek …”. Het gaat bij Jung dus niet om een verheffing van het ego, maar om een weg naar heelwording die uiteindelijk gericht is op God (zie ook de allegorie “De Christenreis” van John Bunyan). In de Bijbel wordt eveneens onderscheid gemaakt tussen ‘ziel’ en ‘geest’ (zie Hebreeën 4:12): zou dit mogelijk overeen kunnen komen met het onderscheid tussen ‘ik’ en ‘zelf’?
Verandering
Ash Ruiz vertelt hoe Massaro onheuse spirituele taal begint te gebruiken om zijn zin te krijgen. Zijn ‘hogere Zelf’ zou met de ‘hogere Zelven’ van anderen kunnen communiceren, zonder dat zij zich daarvan bewust zijn. Een dergelijke vorm van manipulatie komt ook in de christelijke wereld voor: leiders die beweren hoogstpersoonlijk boodschappen van de Heilige Geest te ontvangen, enzo. Massaro schakelt een reclamebureau in om meer geld in het laatje te brengen. Hij gaat zich steeds meer richten op de wet van de ‘aantrekking’, bekend van de boodschap uit “The Secret”. Hij experimenteert met ‘polyfasische slaap’, waarbij iemand in een etmaal zes korte dutjes van vijftien tot twintig minuten doet. Hij choqueert mensen door hen uit te schelden: sommigen zouden nu eenmaal een schop onder hun kont nodig hebben. Zijn plotselinge botheid zorgt voor een sfeer van hyperalertheid: iedereen is voortdurend op zijn hoede. Zijn naaste medewerkers moeten zeven dagen per week, 24 uur per dag voor hem klaarstaan. Hij beweert dat hij wordt aangevallen door demonische entiteiten. Hij begint te spreken over de zeven dimensies, informatie die hij ontleent aan het boek “The Law of One” van ufo-onderzoeker Don Elkins. De laatste zou naar eigen zeggen contact hebben gehad met Ra, een buitenaards wezen van de planeet Venus. Iemand die in 2014 voor de derde keer een retraite in Asheville bijwoont, zegt dat hij Massaro niet meer terug herkent: “… Het was alsof ik een popidool op de troon zag zitten, met voornamelijk jonge mensen om zich heen. De sfeer was totaal veranderd. Ze dronken alcohol, er werd gerookt en gefeest …”.
Denkers over goeroes
Filosoof Stine Jensen schrijft in haar boek “Goeroes. Mijn zoektocht naar de verleidingen en gevaren van moderne spiritualiteit” (2019) dat er bijzondere zintuiglijke en bewustzijnservaringen kunnen worden opgewekt in spirituele groepen die zich bezighouden met meditatie, visualisatie en ademhalingsoefeningen. Psycholoog en filosoof André van den Braak schrijft dat de groepsenergie ervoor kan zorgen dat je ‘uit je dak’ gaat. Overgave aan de goeroe behoort tot de meest intense emoties die je kunt ervaren. Je bent in extase, net als bij een grote verliefdheid. De goeroe wordt vergoddelijkt omdat hij een magische uitwerking heeft op zijn leerlingen. Hij ‘betovert’ de groep. Patrick McNamara waarschuwt in zijn boek “The Cognitive Neuroscience of Religious Experience: Decentering and the Self” (2022) dat je door het ‘oplossen van je ego’, de zogeheten ‘ego death’, de mogelijkheid kunt verliezen om je geloofsovertuigingen te bevragen. Erger nog: je kunt in een psychotische toestand terechtkomen. Je kunt een religieuze fanaat worden en onder invloed van een sekteleider komen te staan. Zie mijn vorige blog: “Danswoede” gaat van het begin tot het eind over beïnvloeding en de vervanging van een verhaal door een ander verhaal. “… Als je in een sekte zit en je krijgt te horen dat je goddelijk bent, dat de wereld om jou draait, dat je onbegrensd bent, dat je in overvloed kunt leven, dan denk ik dat dat de kans vergroot dat je er met een opgeblazen ego uit komt, zeker als je al wat narcistische trekjes in je hebt…”. Bij een psychedelische trip lost het ego eveneens op. Gebruikers zeggen vaak dat ze allerlei entiteiten zijn tegengekomen. “… Als ik opmerk dat je ervaringen van ‘bezetenheid door bovennatuurlijke wezens’ dan sceptisch kunt uitleggen als ‘je hersenen die kortsluiting hebben’, zet McNamara daartegenover dat je ze net zo goed ook spiritueel kunt uitleggen: ‘Juist als je kwetsbaar bent en je afweermechanismen minder goed functioneren, zouden dit soort wezens, als ze bestaan, ervoor kunnen kiezen om bezit van je te nemen.’…”
Dimensie 3 – Superman in Boulder
Na een tijdje strijkt Massaro met zijn groep neer in een riante miljoenenvilla in de Rocky Mountains bij Boulder. Zijn aanhang volgt hem op de voet: ze gedragen zich als groupies. Hij vindt dat hij meerdere relaties tegelijk kan hebben. Over de mensen om hem heen: “… Hij gebruikte ze als speeltjes, van wie hij de energie nodig had om zich goed te voelen…”. Geluk, en vooral geld, kun je volgens hem ‘manifesteren’, door het in gedachten naar je toe te trekken. Lukt dat niet, dan ben je ‘low vibrationel’. Het is zaak dat iedereen ‘high vibrationel’ is en blijft. In feite is er volgens Massaro maar één leven waar 7 miljard mensen doorheen lopen. Er bestaan parallelle werelden. Je ‘ik’ is een bedrieger die je moet uitschakelen. Massaro leert zijn aanhangers ‘de gedachtestroom van het ego stil te leggen’ en als het ware ‘op te stijgen naar een plek waar alles met elkaar verbonden is’. Het tegenovergestelde gebeurt: het maakt je onbereikbaar en je verliest het contact met alles en iedereen. Ongeruste familieleden en vrienden moeten bovendien genegeerd worden. We houden elkaar ‘normaal’; Massaros’s visie is een recept om psychotisch te raken. Een webdesigner die onder de indruk is van Massaro komt hem helpen zijn website op te pimpen, waarop hij een peperdure online academy introduceert. De man werkt dag en nacht en wordt nauwelijks betaald. Massaro richt ook een eigen bedrijf met winstoogmerk op: Massaro Trinifinity Corp. Hij ontpopt zich steeds meer als de alleswetende, goddelijke leraar die zich verheven voelt boven de mensheid en geen kritiek duldt. “… Het is mijn passie om de meest effectieve leer voor de mensheid neer te zetten…”, schrijft hij op Facebook. In 2035 moet de hele wereld volgens hem ‘verlicht’ zijn. Hij beweert vrouwen te kunnen helpen door met hen naar bed te gaan: hij zou hun ‘chakra’s kunnen helen’. De vrouwen met wie hij relaties aangaat, moeten wel ‘puur’ blijven en mogen geen relaties met andere mannen beginnen. Hij raakt geobsedeerd door zakenman Elon Musk. Tijdens retraites laat hij zich als een superster begeleiden door twee bodyguards. Hij begint complottheorieën te verspreiden, zoals de bewering dat 9/11 een ‘inside job’ was en dat de wereld wordt bestuurd door een geheime overheid, een ‘deep state’, die in het geniep aan alle touwtjes trekt. Volgens Massaro moet je je loskoppelen van de gedeelde werkelijkheid. Je moet je bevrijden van je ‘ik’. De buitenwereld bestaat niet eens; je produceert die zelf. De realiteit is een illusie die je eigenhandig creëert. Je kiest zelf voor kanker of om verkracht te worden. Er bestaat niets buiten het bewustzijn. De buitenwereld is een reflectie van jezelf. Iedereen kan daarom een superheld worden. Maar wat gebeurt er wanneer je de grip op de werkelijkheid kwijtraakt en jezelf gaat zien als een frequenties uitzendende radiomast die alleen nog maar bezig is met het bevredigen van eigen verlangens? Wat zijn de gevolgen wanneer je ervan uitgaat dat je alle mensen om je heen slechts bij elkaar hallucineert? Wat doet dat met je grenzen van goed fatsoen? En als je de ander gaat zien als door jou geschapen eigendom, hoe ga je dan met je medemens om?
Sektedeskundigen
Ivo van Woerden interviewt sektedeskundige Sjoukje Drenth Bruintjes die vindt dat er sprake is van een ‘destructieve sekte’ wanneer iemands zelfbeschikking wordt afgenomen en de eigen identiteit wordt vervangen door een groepsidentiteit. Sektedeskundige en ‘deprogrammer’ Rick Alan Ross zegt dat veel mensen die met zelfhulp bezig zijn niet door hebben dat spirituele zwendelaars hen aan het lijntje houden omdat ze anders niets meer verdienen. Het gaat om een miljoenenbusiness. Je zult dan ook nooit zo verlicht als je leraar worden. Zie: “In therapie” van Lena Bril. Susannah Crockford, deskundige op het terrein van New Age-spiritualiteit, wil het woord sekte niet in de mond nemen, maar noemt Massaro wel een influencer die religie als zijn haakje gebruikt om op sociale media te laten zien hoe rijk hij is en hoe geweldig zijn leven zich ontvouwt - en hij doet dat goed. Mensen die hetzelfde willen, kunnen hem als voorbeeld nemen. Bij beroemde acteurs en modellen werkt het precies zo.
Dimensie 4 – Zelfmoord in Sedona
Na een korte inzinking vestigt Massaro zich met zijn groep in het magische stadje Sedona, een hotspot voor alternatievelingen, om zijn betaalde website ‘Bentinho Massaro TV’ op te zetten. Vervolgens plaatst de zelfbenoemde undercoverjournalist Be Scofield een uiterst negatief artikel over Massaro op het blogplatform ‘Medium’, waarin ze hem omschrijft als een kruising tussen Steve Jobs en Jim Jones. Ze vreest dat hij mensen voorbereidt op een massale zelfmoord. Achter de schermen wordt de blog door Massaro’s team van een weerwoord voorzien. Ruim een week later pleegt Brent, die al langere tijd duidelijk mentaal niet in orde is, zelfmoord. De politie vindt onvoldoende bewijs dat Massaro direct verantwoordelijk is voor zijn dood, maar de rest van de wereld denkt daar anders over. Online regent het kritiek en Massaro krijgt duizenden haatberichten over zich heen. De inwoners van Sedona zijn inmiddels wel klaar met Massaro’s aanwezigheid. Hij wordt ‘the talk of the town’ en moet opnieuw op zoek naar een andere uitvalsbasis.
Spiritual bypassing
Van Woerden bespreekt het begrip ‘spiritual bypassing’ (of ‘spirituele ontwijking’), een term die deskundigen gebruiken voor het vermijden van onverwerkte emoties, psychologische trauma’s of pijnlijke realiteiten door middel van spirituele ideeën of praktijken. In plaats van angstige of verdrietige emoties toe te laten, worden deze onderdrukt onder het mom van positiviteit: ‘alles gebeurt met een reden’. Een voorbeeld hiervan is de in de christelijke bubbel te pas en te onpas gebruikte Bijbeltekst: ‘alles werkt mee ten goede’. Ook in de mainstreamkerk ben ik de volgende kenmerken allemaal wel eens in meer of mindere mate tegengekomen: “… onderdrukking en emotionele verwijdering, overdreven loskoppeling, extra nadruk leggen op het positieve, blinde compassie en excessieve tolerantie, verkleining of ontkenning van de schaduwkant van iemands persoonlijkheid, overdreven zelfvertrouwen over het spirituele ontwaken, de notie dat alles een illusie is, waaronder ook het lijden, en het afwijzen van het persoonlijke of alledaagse …”. Mogelijke negatieve gevolgen hiervan zijn: “… de noodzaak om overmatig controle uit te oefenen over anderen en zichzelf, schaamte, spanning, zwart-witdenken, emotionele verwarring, overdreven tolerantie voor ongepast gedrag, codependentie (ongezonde afhankelijkheid van anderen), compulsief aardig zijn, obsessie of verslaving, spiritueel narcisme, een blinde overgave aan een charismatische leraar en het wegwuiven van persoonlijke verantwoordelijkheid …”. Zie ook: “Mantel van angst” van Inge Bosscha.
Dimensie 5 – Vlucht naar Nederland
Massaro duikt onder bij een vriendengroep in het Mariënburgklooster in Bussum. De dood van Brent levert veel media-aandacht op. “Playboy” wil een groot interview met hem. Massaro stemt in: “… Hij vergeleek de media met ‘muggen’. ‘Ze prikken en bijten en zijn eerder vervelend dan fijn, maar ze verspreiden wel het bloed. Kom me maar pikken, motherfuckers!’…”. Het zeer kritische artikel is bepaald geen reclame voor hem.
Dimensie 6 – Rondreis door Zuid-Amerika
Omdat Massaro geen visum krijgt voor de Verenigde Staten gaat hij naar Equador, waar hij met zijn team in het Shantidham Hotel in Quito logeert. Vandaar gaat het naar Panama-Stad. Hij begint een puntensysteem te hanteren voor de mensen om hem heen. Hoe meer punten, hoe dichter je in zijn buurt mag komen. De vrouwen met wie hij aanpapt, maakt hij wijs dat hij ze overal kan controleren via ‘remote viewing’: ‘waarnemen op afstand’. Ondanks alle waarschuwingen uit de buitenwereld dat Massaro een sekteleider, een sociopaat en een absolute vampier is, blijven ze op hem vallen. Na een ‘love bombing’-fase treedt de ‘devaluatie- en weggooifase’ op, waarin hij zijn veroveringen begint te kleineren, minachten en gaslighten. Hij gebruikt ze voor zijn veelzijdige seksuele lusten en trekt hun bankrekening leeg. En dat allemaal om ‘de wereld te verbeteren’. Hij houdt zijn slachtoffers in een spirituele houdgreep. Massaro eist maximale transparantie van zijn volgers. Iemand die een trauma opbiecht, wordt als ‘vriendendienst’ door de mangel gehaald: dat zou hem/haar genezen. Iedereen moet zijn eigen ‘flow’ creëren om het welzijn van de groep te bevorderen. Maar als niets er meer toe doet, holt dat ook de moraal uit. Een en ander wordt verkocht als ‘totale vrijheid’. Massaro, die zichzelf zegt te zien als de Joker, de opperschurk uit “Batman”, deelt mee dat hij droomt van een villa aan zee met vijftig vrouwen om hem heen die volledig ‘leeg’ zijn en hem dienen als zombies. De volgende halte is een resort in Costa Rica. Daarna gaat het naar Mérida in Mexico. Er is geen geld en iedereen begint zich een psychisch wrak te voelen. Vragen steken de kop op: “… waarom maakt het team geen vorderingen? Als Bentinho al die bijzondere krachten heeft, dan moet hij toch veel sneller zijn doelen kunnen bereiken?...”. Ondertussen beweert een teamlid dat Massaro ‘verder dan Jezus’ is. Wanneer er mensen uit zijn inner circle vertrekken, voelt Massaro zich ‘verraden’. Hij voert een oorlog, en zijn team is zijn bataljon. Onbetrouwbare soldaten zijn bezeten door demonen.
Ex-sekteleden
De wereld van zelfhulp en spiritualiteit is een miljardenindustrie. Ook de sector die zich richt op het opvangen en begeleiden van mensen die hiervan slachtoffer zijn geworden, groeit sterk. Ex-sekteleden blijken vaak zwaar getraumatiseerd en rouwen om de delen van zichzelf die zij zijn kwijtgeraakt. Ze moeten opnieuw onderzoeken wat er precies met hen is gebeurd en op welke momenten ze zichzelf zijn verloren.
Dimensie 7 – ‘Shambhala’ in Zuid-Afrika
Aan het eind van het boek heeft Massaro een safarilandgoed in Zuid-Afrika gevonden om er zijn eigen ‘Shambhala’ te stichten. Hij ‘verdwijnt’ een tijd, totdat hij in 2025 voor het eerst na vier jaar weer publiekelijk naar buiten treedt met ‘The God Tour’, “…waarbij je wat je ‘God’ noemt direct zou kunnen leren kennen…”. Een aanhanger publiceert een essay van anderhalf uur waarin zij Massaro verdedigt. De laatste nieuwsbrief die Massaro verstuurt, heeft als titel ‘Welcome to the Endgame’. Hierin staat een link naar de ‘Desert Immersion Retreat’, waar deelnemers negen dagen lang volledig afgezonderd van de buitenwereld op een geheime plek in de woestijn samenkomen. De promotievideo hint op het mogelijke einde van Benhito’s leer en heeft als titel: ‘Verlies jezelf, word God’. Van Woerden: “…Sinds de komst van sociale media lijkt het aantal sektes geëxplodeerd, vooral tijdens de coronacrisis. Uit Frans onderzoek bleek dat de pandemie zo’n vijfhonderd nieuwe sektes had opgeleverd…”. Uit Brits onderzoek kwam naar voren “…dat er in 2021 tweeduizend nieuwe sektarische groepen waren bijgekomen die duizenden Britten tot slachtoffer hadden gemaakt…”. In Nederland zijn geen cijfers bekend. Stine Jensen: “…In een vermoeide samenleving met veel digitale prikkels, onzekerheid en chaos worden onder meer yoga, meditatie en boeddhisme als ‘medicijn’ populair, omdat zij technieken bieden om de geest te kalmeren…”. Maar: “…Tegelijkertijd vormt de onrustige samenleving ook een potentiële voedingsbodem voor uitwassen en mogelijke spirituele radicalisering. Want het gapende gat van betekenisgeving wordt ook opgevuld door een wildgroei aan coaches, yogaleraren en selfmade goeroes die handvatten bieden voor de vraag hoe te leven…”. Dat komt overeen met wat theoloog en filosoof Willem Ouweneel zegt over het Bijbelse fenomeen van de ‘antichrist’, een personage dat niet zozeer tégen Christus is, maar zich eerder ‘in de plaats van’ Christus stelt: een soort ‘pseudo-Christi’. Volgens hem gaat het om zonderlinge figuren die geregeld opduiken, vooral in roerige tijden zoals de onze.
Uitgave: Meulenhoff – 2026, 496 blz., ISBN 978 902 909 817 5, € 23,99
Rechtstreeks bestellen bij bol: klik hier
