Dezelfde maar dan anders – Henrieke Remmink

Ondertitel: Samen verder na de coming-out van je kind

In dit boek wil Henrieke Remmink (1979 – studente theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit, afdeling Kampen, hoofdvak geestelijke verzorging) met christelijke ouders nadenken over de relatie met een homoseksuele zoon of dochter. Ze staat uitgebreid stil bij geloofsvragen rond homoseksualiteit en de communicatie over dit gevoelige onderwerp. Naast de nodige informatie over seksualiteit en homoseksualiteit in het bijzonder, komen er veel persoonlijke verhalen langs. Haar boodschap: je staat er niet alleen voor…
Ik vind dit een heel bijzonder boek: volgens mij is het vooralsnog het enige in zijn soort!

Een vader: “… Ik heb er één keer (alleen) om gehuild. Niet vanwege zijn geaardheid, maar omdat hij zo veel strijd achter de rug had en nog voor de boeg zou hebben…”.

Waarschijnlijk is het voor ouders nooit makkelijk om te merken dat een kind homoseksueel is. Bezorgdheid steekt de kop op, en daar is alle reden toe. Uit recent onderzoek blijkt dat onder homoseksuele jongeren vaak depressieve klachten voorkomen. De helft van hen heeft weleens aan zelfmoord gedacht.
Verder is het ook nog maar de vraag in hoeverre hun homoseksuele kind geaccepteerd gaat worden in zijn of haar omgeving. Is onze maatschappij eigenlijk wel zo tolerant als wordt beweerd? Henrieke Remmink: “… Telkens opnieuw worden wij opgeschrikt en geschokt door allerlei uitingen (ook gewelddadige!) van onverdraagzaamheid. De aanstichters zijn niet alleen criminele figuren, maar ook (ogenschijnlijk) keurige mensen. Ik kan het niet beter zeggen dan met de woorden van Jacob Noordmans, oud-hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant. Hij schreef in die krant op 10 mei 2010 de column ‘Haat waart rond als een besmettelijk virus’. Een citaat: ‘Alom in de wereld schieten de gifplanten van de haat de grond uit. Haat jegens vreemdelingen, andersgekleurden, -gelovigen, -denkenden, -gerichten, -gekleden. Haat brult in de stadions, sluipt door de krochten van internet, broeit in fanatieke zielen, gestoorde breinen en jaloerse harten, tiert in verloederde volksbuurten, scheldt en schimpt in kroegen en preekt arglistig in politieke vergaderzalen. Angst en onkunde blijven trouwe bondgenoten voor de haat’. De angst voor de maatschappij, die ouders van een homoseksueel kind hebben, is helaas niet ongegrond…”.

Als ouders ook nog eens een confessioneel geloof hebben, is een uit-de-kast komend kind helemáál schokkend, omdat in de meeste gevallen over dit onderwerp nooit is gepraat. Het is immers ‘een afwijking in de natuur’ en één van de ‘grotere’ zonden volgens de Bijbel. Zij zitten vaak klem tussen aan de ene kant de samenleving die niet snapt waarom ze moeite hebben met homoseksualiteit (zie alleen al de mediahetze twee weken geleden over de christelijke hulpverleningsorganisatie Different die subsidiegelden zou gebruiken voor een therapie die gericht is op het ‘onderdrukken’ of ‘genezen’ van homoseksualiteit – waar, na onderzoek door de Inspectie voor de Gezondheidszorg, trouwens geen sprake van bleek te zijn) en aan de andere kant angst voor geloofsgenoten die hun kind veroordelen en afwijzen (een moeder: “… Soms zeggen kerkmensen ‘Je moet maar veel bidden.’ Alsof ik dat niet doe! Vooral zo’n advies doet zeer. Het gebed is geen haarlemmerolie!... Soms draaide er een kurkentrekker van verdriet in mijn keel en wrong zich diep in mijn hart…”).
Té vaak denken reformatorische ouders dat ze moeten kiezen tussen de Bijbel en hun kind. Dat is een keus waar ze helemaal niet aan willen. En dat hoeft ook niet. Want uiteindelijk gaat alleen het homoseksuele kind zélf over zijn of haar seksualiteit.

Redacteur Henrieke Remmink schreef, samen met anderen, juist voor hen dit boek. Ze neemt geen stelling, maar vraagt wel nadrukkelijk begrip en acceptatie voor het homoseksuele anders-zijn. Als jij vindt dat je ‘het wel mag zijn’ maar ‘niet mag doen’, dan moet je nog eens goed nadenken over het thema ‘kruisdragen’: “… Het is goedkoop aan mensen met homogevoelens voor te houden dat ze het zware kruis van seksuele onthouding moeten dragen, terwijl men zelf van kruisdragen geen weet heeft en volop meedoet in de huidige genotscultuur. Moeten we niet eerlijk erkennen dat we als verwende westerse christenen kruisdragen en zelfverloochening zelf nauwelijks in praktijk brengen? Maar we vragen het intussen wel van homo’s! We dragen maar al te vaak in een materialistische levensstijl met elkaar uit dat het gaat om het hier en nu waar je zoveel mogelijk uit moet halen, terwijl we de mensen met homogevoelens een uitzonderingspositie voorhouden, want zij moeten zich onthouden…”.

Het boek opent met een onderzoek dat ze hield onder circa 150 ouders van homoseksuele kinderen. Hieruit blijkt dat ouders het eigenlijk het ergst vinden dat de meeste kinderen zo lang hebben gezwegen hebben over hun homo-zijn.
Schrijnende verhalen komen aan de orde.
Een moeder vertelt over haar zoon die al heel vroeg het gevoel had anders te zijn:
“… Auto’s deden hem niets; hij speelde liever met poppen of maakte rokken van vuilniszakken. Hij werd er mee geplaagd en uitgescholden. Zijn jeugd, die heel fijn had moeten zijn, heeft hij als een verschrikkelijke tijd ervaren…”.
Zelf zegt deze jongen: “… Voor mij had het allemaal geen zin meer, zo zat ik vast in mijzelf. Ik ging naar het station, kijken naar de voorbijrazende treinen. Achteraf gezien ben ik blij dat ik hiervoor bewaard ben gebleven, ook al leek mij op dat moment die ene stap het beste…”.
Een vader over zijn lesbische dochter: “… Ze heeft wel eens gezegd: ‘Was ik maar hetero, dan hoefde ik mij niet zo te bewijzen.’…”.
Nog een vader: “… Later vertelde hij mij dat hem volgens school maar één toekomst wacht: de hel (een leerpunt dus van reformatorische scholen!) …”.

Vijf procent van de mensen in Nederland is homoseksueel. Wie dit vertaalt naar de kerkelijke gemeenschap, kan zelf een kleine rekensom maken.

Er bestaan tenminste drie verschillende opvattingen over homoseksualiteit binnen de christelijke kerken:
a. Homoseksualiteit is een normale of verrijkende variant, zoals bijvoorbeeld linkshandigheid een variant is naast rechtshandigheid. Ze betekent een extra mogelijkheid die God in het veelkleurige palet van menselijke relaties heeft gelegd. Niets aan de hand dus, integendeel…
b. Homoseksualiteit als begaanbare weg in gebrokenheid. Genesis 2 schildert hoe het verlangen van de man zijn vervulling vindt door de schepping van de vrouw. Samen zijn Adam en Eva gelukkig: dat is de ideale situatie. Maar in Genesis 3 wordt over de zondeval gesproken. De schepping is niet meer gaaf, maar gebroken. In die gebrokenheid is het zo dat mannen en vrouwen soms homogevoelens blijken te hebben. Dan kan het een heilzame ordening zijn om met iemand van hetzelfde geslacht door het leven te gaan.
c. Homoseksualiteit vraagt om een leven in onthouding. Veel christenen houden vast aan de traditionele opvatting die aansluit bij een kerntekst als Genesis 1:27. De mens is geschapen als man en vrouw. Die twee zullen tot één vlees zijn in een hecht levensverbond. De Bijbel geeft geen ruimte om af te wijken van de orde die God zelf in de schepping heeft gelegd.

Homoseksualiteit is een onderwerp met nog veel openstaande vragen. Hoe gaan we om met wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit? Ouders en jongeren worstelen hier erg mee. Zij raken in een ingewikkelde zoektocht. Uitgebreid gaat Henrieke Remmink in op de verschillende manieren waarop de vijf ‘homo-teksten’ in religieus Nederland worden uitgelegd.

Een gelovige vader vertelt hoe hij geleidelijk milder is gaan denken over homoseksualiteit: “… Ik zie mensen niet als een dogmatisch subject! Ik zie mensen niet als geschapen wezens die je in een seksuele dwangbuis kunt stoppen. Toch is de coming-out van mijn zoon reden tot verder zoeken naar een ‘bijbelse lijn’. Dat zoeken rammelt echter wel aan de basishouding die ik heb ten opzichte van de schriftuitleg. Ik ben in een zoektocht terechtgekomen die, denk ik, zal voortduren tot mijn dood. Dat vind ik lastig, maar ook uitdagend… Een predikant behandelde homoseksualiteit in de gemeente. Hij somde alle anti-homoteksten op en vroeg vervolgens: ‘Kun je die bijbelgedeelten één op één toepassen op homoseksuele mensen in de christelijke gemeente van nu?’. Vervolgens wees hij op de praktische bijbelse les voor heteroseksuelen: als je de gave van onthouding niet hebt, zoek dan een vrouw (Paulus). Ik vraag me af of dat ook de ruimte biedt voor een relatie in liefde en trouw tussen homo’s die de gave van onthouding niet hebben… Ik speur naar wegen om mijn orthodoxe, gereformeerde achtergrond te combineren met nieuwe accenten en nieuwe inzichten die homoseksuelen ruimte bieden. Zullen andere mensen in de christelijke gemeente waartoe ik behoor mijn gedachten overnemen? De meeste wellicht niet, maar ík ben de vader van een homoseksuele zoon. Dan praat je anders dan ouders die alleen heteroseksuele kinderen hebben…”.

Heel mooi is de manier waarop Henrieke Remmink laat zien dat juist homoseksuelen door hun anders-zijn meestal diepgaande empathische vermogens ontwikkelen en uitmunten in ‘luisteren’: “… Homoseksuele kinderen zijn zich vaak sterk bewust van zichzelf. Enerzijds komt dit omdat ze ‘in de kast’ leven en dus continu hun doen en laten aan het spiegelen zijn. Ze reflecteren op hun eigen gedrag met de vraag of ze hun seksualiteit kunnen verbergen. Verder zijn ze vaak op artistiek en creatief gebied ‘anders’ dan de rest. Wellicht dat dit komt omdat ze weten hoe het is om anders te zijn en daardoor in staat zijn buiten de gestelde kaders te denken. In wezen is een belangrijk aspect van hun leven in zekere zin buiten ‘de’ kaders. Hun inlevingsvermogen is daardoor sterker dan dat van anderen. Ze kunnen zich beter verplaatsen in anderen, omdat ze hebben geleerd vanuit een ander perspectief naar zichzelf te kijken…”.

Uit onderzoek blijkt dat maar tien procent van de ouders hun zorg over homoseksuele kinderen met de gemeente waarin ze participeren deelt. Dat is nog steeds heel erg weinig. Henrieke Remmink hoopt dan ook dat de kerkelijke mentaliteit zal veranderen: van ‘een koude douche’ in een ‘warme deken’. Met wijsheid en geduld zet zij zich daar volop voor in.

Achter in het boek een waslijst aan informatie over websites en adressen van belangenverenigingen en hulpverleningsinstanties voor als je vragen mocht hebben of door wilt praten. Verder ook nog een uitgebreide lijst met titels om verder te lezen.

"Dezelfde maar dan anders" is voor €14,90 rechtstreeks te bestellen bij internetboekhandel IZB-Ark als je hier klikt (voor meer informatie over IZB-Ark: zie kolom hiernaast).

Uitgave: Boekencentrum - 2011

De intrede van Christus in Brussel – Dimitri Verhulst

Dit is het eerste boek dat ik van Dimitri Verhulst (Aalst - 1972) heb
gelezen. Waarschijnlijk is het volkomen terecht dat hij in 2009 de Libris Literatuurprijs won, want hij schrijft echt fantastisch (!) - al was de titel toen zo grof dat ik het heb laten liggen.
Ik word zo-bij-zo heel gelukkig van mensen die bezig gaan in het Vlaams: het lijkt of het allemaal net wat liever en zachter en zwieriger overkomt dan ons recht-voor-de-raapse Nederlands. Het sarcasme en cynisme dat Dimitri Verhulst in dit boek over de Belgische samenleving uitstort doet dan ook nergens echt pijn.

Het verhaal: een gevoelige ziel gaat gebukt onder de onverschilligheid die overheerst in het sombere, lelijke en zo ongeveer doofstomme Brussel (waar het meestal ook nog eens zeikt van de regen - 200 dagen per jaar!). Het getuigt niet van vakmanschap om het over het weer te hebben, maar de schrijver doet dat toch.
“… Modieuze trainingspakken hadden aangenaaide monnikskappen en jongeren maakten er dankbaar gebruik van om er in weg te kruipen met hun hele moeilijke zelf, (…) overal, sms’ten pendelaars kattenbellen naar elders; de communicatievorm waar zij zich achter verstopten om gesprekken te vermijden. Koppen staken in kranten, neuzen wezen naar buiten. (…) Voorbij de gevels werd er gebeden, gedroomd, met potten gesmeten en de liefde bedreven in alle mogelijke dialecten uit alle windstreken. Maar op trein, tram of bus waren het idiomen waarin voornamelijk werd gezwegen. (…) In de binnenstad was het nodeloos hengelen naar een lach of goedendag, (…) het gebruik van het woord ‘alstublieft’ was kostbaar tijdsverlies. Wie hoopte met een ongeschonden gezicht thuis te komen, ging er beter niet van uit dat er ook maar iemand ooit een deur voor hem zou openhouden…”.

Temidden van al die naargeestigheid doet plotseling het bericht de ronde dat Christus op 21 juli, de landelijke nationale feestdag, naar Brussel zal komen. De verteller vindt dat volkomen aannemelijk: de Heilige Maagd Maria is immers óók zo vaak op Belgische bodem verschenen. Al heeft hij geen enkele levensovertuiging; deze wederkomst verheugt hem uitermate.
Alles ziet er ineens anders uit: “… De lift deed het, de mirakelen stapelden zich op…”. In een bevlieging koopt de verteller een bosje bloemen voor zijn vrouw, de migrantenfamilies willen eigenlijk blijven en vertrekken met tegenzin naar Marokko, inwoners plaatsen bloembakken voor hun ramen, de metro stinkt niet meer naar pis, de straten geuren naar fesia’s, er is geen sigarettenrook te bespeuren op het trottoir, overal klinkt vrolijke muziek, criminaliteit blijft uit, geen ongeduldige, foeterende autotoeters en sirenes, mensen zeggen elkaar spontaan gedag, er wordt aardig gedaan tegen illigalen en zwervers, de politie schrijft geen bonnen uit, de buurman van de verteller vraagt hem zomaar te eten omdat hij bij gebrek aan vertrouwen in de Kerk behoefte heeft zijn vreselijke zonden aan een naaste op te biechten ( “… Waarlijk, het waren zotte dagen…”).

Brussel wordt voor even ‘de navel van de wereld’. Het gewone volk stroomt van alle kanten de stad binnen en beleeft de aangekondigde Christuskomst als een welkome attractie: “… onvoorziens viel er een glans op onze matte dagen. Wij voelden ons bevrijd uit ons banale bestaantje…”.
Alleen de religieuzen gedragen zich schuldig en raken overstuur van de naderende oordeelsdag: “… De clerus wist genoeg. Welhaast alle pijen aller klerezijen werden bezeikt van angst. Dit keer kwam niet de Moeder, maar de allerhoogste instantie van het heelal naar hen toe. Om hen ter verantwoording te roepen, een andere reden kon niet worden bedacht! En de bisschoppen zagen bleek…”. En passant wordt de Kerk weer eens fiks de mantel uitgeveegd vanwege het gepleegde kindermisbruik.

Misschien toont de demente moeder van de verteller, die in het boek overlijdt, zich nog wel het meest gelovig. Als hij haar mee wil nemen om naar Christus intrede te kijken zegt ze: “… Al die mensen die daar nu drie weken op voorhand aan de kant van de weg staan, hebben weinig vertrouwen in de zaak. Wie gelooft dat hij God nog lang genoeg zal zien, hoeft zich niet uit te sloven om er tijdens zijn aardse bestaan een vlugge glimp van op te vangen…”.

Op de hoogtijdag komt er wel een bonte optocht van reclamemakers en boetelingen voorbij, en treedt het als een V.I.P. behandelde asielzoekersmeisje Ohanna, die Christus had moeten begeleiden (omdat ze de enige is die uit de voeten kan met zijn taal: het Aramees), samen met de koning voor het voetlicht, maar Gods Zoon is er niet bij.
Iedereen geloofde even in een wonder; dat helaas niet gebeurt. Alles zakt weer terug in grauwe, grijze sleur: “… De aangezichten die wij een kleine drie weken lang aan elkaar hadden getoond richtten wij terug naar de grond, alsof wij onze komende bestemming daar en nergens anders te zoeken hadden…”.

Het spijt de verteller ten zeerste: “… Zo ik al ergens die dagen in gaan geloven was, dan dat ik eindelijk wonen mocht waar mensen elkander op z’n minst in de ogen keken als hun wegen zich kruisten. Waar men geen braakbal van een egoïst moest zijn, wenste men een zitje op de tram te bemachtigen. Waar men een bedelaar op een andere manier voorbijliep dan men een parkeerpaal deed. Dat onze korte en simpele bestaantjes voor elkaar op z’n minst een spaandertje aan tegenwoordigheid hebben mochten. Dat was het pijnlijkste: te beseffen dat ik mezelf vooral op dat menselijke vlak een rad voor ogen had gedraaid…”.
Kortom: de verteller verlangt met heel zijn hart naar ‘een nieuwe hemel, en een nieuwe aarde’. Ik zie dat niet als ‘blasfemisch’, zoals sommige gelovigen van dit boek zeggen, maar eerder als ongelooflijk christelijk!

Dimitri Verhulst liet zich inspireren door het gelijknamige schilderij van James Ensor (1860-1949), waarop te zien is dat de meute vooral toestroomt vanwege de sensatie, niet vanwege de heiligheid. De hoofdstukken in het boek zijn onderverdeeld in 14 staties, de manier waarop in de Rooms-Katholieke Kerk de lijdensweg van Christus wordt uitgebeeld.
Verhulst is niet de enige schrijver die verhaalt over de verschijning van Gods Zoon. Landgenoot Felix Timmermans deed dat eerder, in 1917, met “Kindeke Jezus in Vlaanderen”, waarin hij het kerstgebeuren liet afspelen in Vlaanderen. Honoré de Balzac schreef in 1831 een verhaal dat zich afspeelt in een bootje dat in de haven van het Eiland van Cadzand ligt, vlakbij Oostende: “Jésus-Christ en Flandre”. In de boot is een strikte scheiding tussen de notabelen en de armen achterin. Als een vreemdeling aan boord stapt vlak voordat het schip vertrekt is deze man niet welkom bij de notabelen. De man blijkt echter helemaal niet arm te zijn, het is Jezus Christus.
Ook moest ik denken aan de novelle van de Engelse christen-auteur Adrian Plass, “Het bezoek” (1984), waarin Christus in een kerk verschijnt, en zich totaal anders gedraagt dan het kerkvolk wil en wenst.

“De intrede van Christus in Brussel” eindigt met een blijvende hunkering naar het ‘Verum, Bonum, Pulchrum’:
“… ‘Il faut s’ oublier pour reveller sa vraie beauté’, had een jonge vrouw opens gezegd, luidop, opkijkend van haar boek waarvan ik de titel helaas niet lezen kon. Ze schudde al die mooie woorden op in haar kop, als in een sneeuwdoos, en staarde er vervolgens naar terwijl zij traag bezonken. Ik geloof dat ik jaloers op haar was, omdat ik net als al die anderen de moed had verloren iets van schoonheid luidop uit te spreken. Alle neuzen wezen in haar richting, maar niet openlijk, slechts sluiks, achterbaks, afkeurend. Sommigen maakten hiertoe gebruik van hun kapsels zoals roddelteven in de landelijke gehuchten van hun gordijnen. Maar de woorden van de jonge vrouw waren bij lange na nog niet neergedwarreld toen zij al werd aangesproken (iemand die werd aangesproken!) door een antipathieke figuur, een zure haring, die ik het niet gun hier nader beschreven te worden, ook al was hij lelijk genoeg om het op dat punt makkelijk te maken, en die grolde: ‘Ik weet niet of gij dat weet, maar gij zijt hier wel in Brussel hé, meiske; hier spreekt men Vlaams!’…”.

De verteller zoekt wanhopig naar ‘schoonheid’ en verbindt dat in het verhaal met Christus. Voorwaar: ik kan niet anders zeggen dan dat hij dan in ieder geval op een goede plek zoekt…
Christus verschijnt niet in het echt, maar als Christus in de harten van mensen zou leven, zou dat dan niet zijn invloed op de ons omringende omgeving hebben (zie b.v. mijn blog van 1-12-’11 over “Het gat in ons evangelie” van Richard Stearns)?
Ik denk van wel.
Het punt is: de verteller wil éérst zien, en dán geloven.
Als christen zeg ik: het is andersom. Het is éérst geloven en dán ‘zien’…

"De intrede van Christus in Brussel" is voor €18,95 rechtstreeks te bestellen bij internetboekhandel IZB-Ark als je hier klikt (voor meer informatie over IZB-Ark: zie kolom hiernaast).

Uitgave: Contact - 2011

Het Smalspoor – Celeste Lupus

“Aan allen die meer lezen dan de letters”. Een citaat dat uitdaagt: het begin van deze enorme pil (539 blz.).

Het leuke van recenseren is dat uitgeverijen je de meest eigenaardige boeken toesturen. Hier is er weer zo’n eentje.
De voorkant ziet er spannend uit met een donkere foto van een geheimzinnig bos. Er zit ook wel een zekere intrige in het verhaal dat draait om geroofd joods kunstbezit; maar dat heeft niets met een bos te maken en wordt zo uitentreuren uitgesponnen dat het de spanning eigenlijk wegneemt.
Het vreemde aan deze roman is dat het op een ongelooflijk ouderwetse manier is geschreven. Alsof de nederlandstalige, maar in Frankrijk wonende, schrijver (1942 – naam is een pseudoniem – debuteerde met ‘Apollo aan de Seine’ – dit is zijn tweede boek) het een halve eeuw in een kast heeft laten slingeren en ten langen leste in 2011 toch maar openbaar heeft gemaakt.
Want zeg nu zelf, uitdrukkingen als ‘hier ter stede’ i.p.v. ‘hier ter plekke’, uitspraken over ‘eerzame’ en ‘rechtschapen’ burgers, en mensen die geen ‘nee’, maar ‘neen’ zeggen: ik kom dat toch maar zelden tegen. Het irriteert, maar prikkelt ook. Ik dacht steeds: waar gaat dit naar toe – en las dan toch maar weer verder.

Het verhaal volgt de ontwikkeling van twee tot elkaar veroordeelde jongens/mannen; Frans Klepel, een rijkeluistandarts, en Gijs Slot, een eenvoudige postbode.
Ze ontmoeten elkaar op een hobby-vereniging die zich bezighoudt met een miniatuurspoorlijntje compleet met locomotieven, treinstellen, stations, spoorwegovergangen, bruggen en alles: "Het Smalspoor". Met deze publiekattractie stropen ze door het hele land allerlei feesten en jaarmarkten af. Nooit geweten dat zoiets bestond. Net als in “Moby Dick” een hoofdstuk “cetologie”(wetenschap over de walvissen) alles uit de doeken doet over de walvis, komt in dit boek ook een hele uitleg voor over de geschiedenis van de mini-trein. Na lezing weet je dus alles over zoiets mafs als het smalspoor.

Het boek ademt de sfeer van de jaren 50/60/70. Van de man-vrouwrelaties – buitenechtelijke verhoudingen heten nog geen ‘avontuurtjes’ , maar worden gedefinieerd als ‘overspel’, en lopen onvermijdelijk slecht af: "... Hoe denken jullie je leven te gaan inrichten? Je moet natuurlijk niet denken dat dit allemaal zo tot in den eeuwigheid kan doorgaan. Wat denkt je wettige echtgenoot eigenlijk wel van die hemelse liefde van jullie?..." – tot de heilige hiërarchische gezagsverhoudingen:
“…Hij kwam uit een arm, eenvoudig gezin. Mensen die niets gewend waren. Allemaal heel volgzaam, die letterlijk geloofden wat de grote heren vertelden…”. Zo is er een gek verhaal over een baron die voor zijn accountant niet wil weten dat hij maar een prutsinkomen heeft, en daarom een enorm salaris opgeeft, waardoor zijn belastingaanslag zo hoog is dat hij die niet kan betalen.
Ook houdt Gijs “… niet van de in gang zijnde mode om iedereen maar met jij en jou aan te spreken en elkaar bij het minste of geringste om de hals te vallen…”.
Ik heb gelezen dat de schrijver werkzaam was als kandidaat-notaris, belastingadviseur en advocaat. Dat is duidelijk te merken in dit boek.

Het lijkt erop dat Lupus bang is geweest dat de lezer de draad van het verhaal gaandeweg verloor. Er is sprake van veel herhaling. Op blz. 448 wordt een kleine samenvatting van de roman tot dan toe gegeven, die ik net zo goed even kan overnemen, om de inhoud grofweg weer te geven:
“… De grootouders van Gijs en hun gezin waren in de oorlog omgekomen. Het waren joden. Alleen de moeder van Gijs had het er levend afgebracht. De grootvader van Gijs had in de oorlog zijn inboedel ondergebracht bij de vader van Frans. Daarvan was niets meer over. Er was een schilderij uit het ouderlijk huis van mevrouw Slot, de moeder van Gijs, opgedoken in Amerika waar het op een veiling aan een museum was verkocht voor twee miljoen dollar. Een internationale joodse organisatie was voor mevrouw Slot een rechtszaak tegen Frans begonnen om het verlies van dat schilderij goed te maken. Frans was als erfgenaam aansprakelijk voor de schulden van zijn vader. Frans ontkende alles en zei dat er niets te bewijzen viel…”.
Dat laatste valt natuurlijk nog maar te bezien.

De manier waarop het leven van Gijs Slot wordt neergezet, deed me denken aan een boom, met een heleboel takken. Iedere tak staat voor een vriendin of een interesse of een beroep. Als hij het zat is bij de post, wordt hij toneelspeler en vervolgens eigenaar van een keukenhandel. Een hele leuke tak gaat over zijn optreden in een boekenprogramma op televisie, waar lezers het tegen elkaar opnemen, en hij een van de intelligentste blijkt te zijn.

Lupus lijkt te willen laten zien dat ons leven van (nood)lot en toeval aan elkaar hangt. Van het één verzeil je in het ander; we hebben weinig zelf in de hand.

In het boek veel fragmenten over kunst. Moderne kunst, rockmuziek en ‘de Nieuwe Zakelijkheid’ breken door. Ik las dat de schrijver ook uitvoerend musicus is.
Verrassend stukje over artistieke ervaring: “… De zogenaamde romantische benadering betekent in feite dat men zich meer aan het verschijnsel overgeeft en minder een onderzoekende instelling heeft of deze loslaat. In de romantische benadering heeft men minder oog voor de onzelfstandige delen van het verschijnsel of, zo men wil, het detail. Men laat zich meeslepen door de indrukken van het grote geheel. De verkennende blik, de kritische geest, raakt op de achtergrond, men geeft zich over aan het gevoel, aan de passiviteit.
In wezen is dat de kern van de artistieke ervaring. De ware kunstenaar streeft ernaar met zijn informatie zijn publiek te brengen in een staat van zielsverrukking, waarin het kritisch bewustzijn is uitgeschakeld…”.
Aldus Celeste Lupus.
Dus van de takken naar de boom; zal ik maar zeggen.

Dat deze roman mij in een staat van zielsverrukking brengt, kan ik niet zeggen.
Laat ik het er maar gewoon op houden dat ik het een nogal ‘apart’ boek vind.

"Het smalspoor" is voor €24,95 rechtstreeks te bestellen bij internetboekhandel IZB-Ark als je hier klikt (voor meer informatie over IZB-Ark: zie kolom hiernaast).

Uitgave: Aspekt - 2011